I. kostuum van de bekende wereld, 1784

costumesCivils
  • Titel: kostuums actuels des tous les peuples connus
  • Auteur: Jacques Grasset de Saint Saveur
  • Betreft: etnografische tekeningen
  • Jaar: 1784
  • Bron: scans

TODD VAN HULZEN DEELT SCANS AND BESTANDEN UIT EIGEN ARCHIEF

Deze gescande afbeeldingen uit een 18de-eeuws Frans boek over wereldkostuums maken je altijd aan het lachen. Ondanks het feit dat ze heel goed getekend zijn, kunnen ze hun wezenlijke naïveteit eigenlijk niet ontstijgen. En dit is wat mij juist interesseert. Vandaag de dag zijn we visueel zo vertrouwd met andere culturen dat zelfs onze meest onhandige stereotypen werkelijk verlicht lijken in tegenstelling tot wat we in de 18e eeuw van ‘vreemde’ mensen vonden. Als je echter goed naar de hier getoonde Europese voorbeelden kijkt, zie je dat er gek genoeg binnen een veel kleinere geografische straal al behoorlijk meer diversiteit bestond dan tegenwoordig. Vergelijk de kostuums van Catalonië met die van Corsica, bijvoorbeeld, of Bretagne met Vlaanderen. Of zelfs Holland met Friesland. De grens van het vreemde was zoveel dichter bij huis. Het idee van een natiestaat, zoals we die vandaag kennen met ingebakken identiteit, bestond nog nauwelijks.

 

Je ziet ook de moeite die de kunstenaar heeft gehad om klederdracht te tekenen op basis van geschreven verslagen van reizigers. In het geval van de Japanse heer zie je aspecten van een kimono die beschreven wordt als “zijden mantel met patroon, beetje geometrisch, beetje bloemig”, maar je mist de tekens die hem eigenlijk herkenbaar maken als een kimono. Hetzelfde geldt voor de Japanse vrouw (opgestoken haar, grote mouwen) of de Schotse hooglander (zak met pijpen, rok).

 

Deze verzameling van tekeningen is een spiegel op de ontwikkeling van racisme maar niet per se van haatvolle xenofobie. Het komt uit een tijd waarin we redelijk onbevangen, onwetend en fantasievolle gedachten hadden over andere volken, in een tijd dat Europese “superioriteit” meer een geloof was in de deugden van de verlichting of van  het christendom dan van de de facto macht en voorrecht waar westerlingen vandaag nog van profiteren.

2. "Constighe modellen": 17de eeuwse 'kwabstijl'

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.