2. "Constighe modellen": 17de eeuwse ‘kwabstijl’

constigheModellen1
  • Titel: Verscheyden Constighe Modellen and various others
  • Auteur: Johannes Lutma, Adam en Paul van Vianen
  • Onderwerp: ontwerptekeningen in kwabstijl
  • Jaar: 1653
  • Bron: eigen collectie

TODD VAN HULZEN DEELT SCANS AND BESTANDEN UIT EIGEN ARCHIEF

Degenen onder jullie die met ons hebben gewerkt, weten dat onze kantoren zich in de Lutmastraat in Amsterdam bevinden. Maar weet u wie Johannes Lutma eigenlijk was? Lutma, met Adam en Paul van Vianen, was een van de zilversmeden die een eigenaardige nieuwe stijl ontwikkelde in de 17e eeuw: de zogenaamde kwabstijl.

De kwabstijl, ook wel de ‘kraakbeenstijl’ of ‘oorschelpstijl’ is een ornamentieke stijl, is voornamelijk ontstaan  in de eerste helft van de 17e eeuw in Nederland en contreien. Ver van de orthodoxe brandhaarden van kunstminnend Italië, ontwikkelde kunstenaars in het Noorden hun eigen transitie tussen het maniërisme en de barok, expressionistisch en anti-classicistisch. De stijl was vooral belangrijk en effectief in de zilversmeedkunst, maar werd ook gebruikt in kleine architecturale versieringen zoals deur- en raamopeningen en in een breed scala aan decoratieve kunst. Het maakt gebruik van zacht stromende abstracte vormen in reliëf, soms asymmetrisch, waarvan de gelijkenis met het zijaanzicht van het menselijk oor zijn naam “auricular” gaf. Het werd beschreven als golvende, glibberige en beenloze vormen die af en toe een suggestie van de binnenkant van een oor of de lippen van een schelp geven (volgens Osborne in The Oxford Companion to Decorative Arts). Het wordt vaak geassocieerd met gestileerde zeewezens. Het lijkt vaak op vage maskers en vormen die wel-of-niet zilveren weekdieren kunnen zijn, die lijken te ontstaan ​​uit de golvende, vloeiende achtergrond van een schaal of zoutvaatje, alsof het zilver in zijn gesmolten staat gebeleven is..

De stijl is al vroeg te bespeuren in ontwerpen van Hans Vredeman de Vries, maar pas later werd het echt effectief gebruikt in de handen van de Utrechtse zilversmeden Paulus en Adam van Vianen, en Paul’s leerling Lutma. Lutma’s grootste werk is misschien het koperen koorhek in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Naar mijn mening is het een monument dat niet de roem heeft verworven dat het verdient.

Hier is een reeks ontwerpen gemaakt door van Vianen, Lutma en Gerbrand van den Eckhout. De meeste hiervan worden gescand uit een portfolio in mijn eigen collectie

3. Fortificatio: vestingen van de Bry
I. kostuum van de bekende wereld, 1784

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.