3D modellen van verdwenen Amsterdamse gebouwen

Todd van Hulzen is altijd een een grote liefhebber geweest van de Amsterdamse architect Hendrick de Keyser. De Keyser was stadsbouwmeester in de eerste helft van de 17e eeuw en is verantwoordelijk voor veel kenmerkende gebouwen en geliefde landmarks, waaronder de Munttoren (althans het bovengedeelte), de Montelbaanstoren (idem), de Zuiderkerk, de Westerkerk en de Noorderkerk. Maar er zıjn helaas meerdere gebouwen van zijn hand dıe gesloopt zijn in de 19e eeuw toen de stadskas nagenoeg leeg viel en de toen al eeuwenoude gebouwen in een diep verval geraakt waren. Dit zal iets te maken hebben met de leegroof door de Fransen en het verlies van koloniën. Het afbreken werd al in 1829 als groot verlies beschouwd: de gebouwen werden nauwkeurig opgemeten in de hoop om ze ooit terug te bouwen en er werd een aantal elegische gedichten geschreven:

“Vernieling zal ook mij doorboren
Daar niets haar forsch geweld bedwingt,
Gelijk de Haringpakkerstoren
Wiens weeklagt in mijn oor nog dringt,
Mijn Trans en Spits zal niet meer brallen,
en pralen door bouwkundig schoon,
In mij zal weer een paerel vallen,
O. Amsterdam! uit Uwe kroon!”

De Jan Roodenpoortstoren was een 55 meter hoge toren uit 1617. Hij werd over de Torensluis aan het Singel gebouwd en in 1829 gesloopt. De klassiek ogende spits met obelisken van De Keyser werd gebouwd bovenop een uit de 15e eeuw daterende verdedigingstoren van de oude stadsomwalling. De toren deed lang dienst als gevangenis en wachtplaats voor de stadsmilitie. 

De Haringpakkerstoren werd gebouwd over de fundamenten van de Kruistoren, een onderdeel van de vestingwerken aan de haven naast de middeleeuwse Haarlemmerpoort. De 45 meter hoge sculpturale toren werd in 1606 gebouwd door De Keyser en in 1929 afgebroken vanwege gevaarlijke scheefstand. Hij heeft onder meer gefungeerd als kantoor voor verschillende ambachtelijke gildes zowel als honk voor “loodsluiden”.

De Koopmansbeurs van 1611 werd op het overkluisd Rokin gebouwd toen er nog onderdoor gevaren kon worden tot aan het Damrak. Hij had een toren van 40 meter hoog die al de weg moest ruimen voor uitbreiding in 1668. Hier werd ’s werelds allereerste aandelen en obligaties verhandeld (VOC natuurlijk) en het geldt dus als de wieg van de moderne economie. De rest van het gebouw werd in 1835 gesloopt en de kop van het Rokin werd gedempt. Vandaag is er hier geen enkel aandenken aan dit illustere kolos.

De 4e Haarlemmerpoort werd bij de Derde Uitleg in 1615 aan de Haarlemmerplein gebouwd. De monumentale buitenpoort werd opgetrokken in blauwe arduinsteen en het geheel werd gekroond door een sierlijke toren. Het werd in 1837 gesloopt.

Ruutjesmennekes

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.